حدودا براي مدت 6 قرن، از سال 300 تا 900 ميلادي، تمدن مايا در زمينهاي پست گواتمالا و مکزيک کنوني رونق گرفت. بسياري از ماياها در شهرهايي مثل تيکال، پالنگ کي و کوپان زندگي مي کردند. حاکمان آنها در اين نواحي عبادتگاههاي هرمي شکل، قصرها، بازار و ميدانهاي تجارتي و زمينهاي ورزشي بسيار زيبايي ساختند . آموزش هنر و تجارت رونق پيدا کرد و نويسندگان با استفاده از عکسها و نقشهاي سمبليک، يک سيستم نوشتاري ايجاد کردند. رياضيدانان و ستاره شناسان مايا بسيار متخصص بودند.

عبادتگاه هرمي شکل
تعداد بسياري زيادي از اهرام سنگي (معبدهاي هرمي شکل) در جنگلهاي انبوه آمريکاي مرکزي پنهان شده اند. بسياري از اين اهرام توسط ماياها، در حد فاصل سالهاي 300 ميلادي و 900 ميلادي ساخته شدند. يکي از بزرگترين هرمها، معبد کتيبه ها در منطقه پالنگ در مکزيک مي باشد.

زيرنويس عکس
معبد کتيبه ها
(تابوتهاي سنگي) که روي آنها کتيبه هايي به خط مايائي وجود داشت در اين اهرام پيدا شدند.

حروف تصويري ماياها
کسي تا کنون طريقه خواندن خط ماياها را که با استفاده از حروف تصويري نوشته مي شد، کشف نکرده است. نخستين حروف تصويري روي سنگهاي ياد بودي حکاکي شدند که براي بزرگداشت حاکمان يا ثبت وقايع مهم بود. سپس حدودا از تاريخ 890 ميلادي، کاهنان مايا روي کاغذ های ساخته شده از پوست درختان با استفاده از قلم های ساخته شده از موی خوک وحشی، می نوشتند. یک کتاب مایا را کودکس (مجموعه قوانین) می نامند.

1000 سال قبل از میلاد
روستاهای کوچک کشاورزنشین مایاها ، مذهب و فنون و صناعت تمدنهای اولمک، ژآپوتک و تئوتی واکان متعلق به آمریکای مرکزی، را از طریق تجارت و جنگ، تاثیر پذیرفتند و آن را توسعه دادند.

292 میلادی
فرهنگ قدیمی مایاها شروع به رونق یافتن می کند. شهرها با ساختمانهای سنگی مخصوص جشنها در روی زمینهای کشاورزی روستاهای قدیمی ساخته شدند. اولین کتیبه مایاها در سال 292 میلادی روی بنای یادبودی قرارداشت که در شهر تیکال، گواتمالا، پیدا شد.

600
سال 600 فرهنگ قدیمی مایاها در اوج خود قرار دارد. کشیشهای قدرتمند و حاکمان نیرومند ، به نواحی شهری مثل کوپان و پالنگ کی تسلط پیدا می کنند. آنها معابد و قصرهای بسیار زیبایی می سازند و دستاوردهای خود را روی سنگهای یادبود می نویسند.

800
کار ساخت ساختمانها و کتیبه ها در بسیاری از شهرهای مایا از قبیل واکساکتوم، زولتان و زامانتوم متوقف می گردد. این امر بیانگر سقوط قدرت کشیشها و حاکمان می باشد.

900
بسیاری از نواحی شهری گواتمالا، شامل کریگ، تیکال و پلانگ کی، تخلیه می شوند. شهرهای جدید مایایی شامل اوسمال، مایاپان و چیچن ایتزا در شبه جزیره یوکاتان در مکزیک دستخوش نابودی نشدند. اما این مراکز در زمینه آموزش و هنر، به پای زمینهای پست قدیمی، نمی رسیدند.

1000
شهرهای مایایی چیچن ایتزا بوسیله تولتکهای مهاجم تسخیر شده و گسترش پیدا می کنند.

1401 ـ 1200
شهر مایاپان که دارای حصاردیواری بود. پایتخت شهرهای مایا می باشد. این شهر یک مرکز تجاری مهم محسوب می شود.

1502
کریستف کلمب کاشف، در سفر چهارم خود به آمریکا ، تجار مایایی را روی جزایر دور از هندوراس می بیند. آنها از دانه های کاکائو ، به عنوان پول استفاده می کردند.

1520
فاتحان اسپانیایی با مایاها روبرو می شوند، که در شهرهای کوچکی که توسط رئیسهای کوچک اداره می شد، زندگی می کردند. این شهرها در شبه جزیره یوکاتان قرار دارد.

تا قبل از سال 900 میلادی تمدن مایایی در سرزمینهای پست، گواتمالای امروز، رو به زوال رفت. نواحی شهری تحلیه شدند و مجسمه های سنگی و عبادتگاههای جدید ساخته نشد. هیچ کس نمی داند علت ترک آن شهرهای زیبا توسط مایاها با آن سرعت چه بود.



زمین لرزه یا بیماری؟
برخی از کارشناسان معتقدند که شهرهای مایاها بر اثر یک زلزله عظیم، ویران شدند. از طرفی، ویرانه های موجود، هیچ مدرکی را که دلیل بر وقوع چنین فاجعه ای باشد، نشان نمی دهند. برخی نیز بر این باورند که مایاها، بر اثر شیوع مالاریا یا تب زرد، از شهرهاشان گریختند. اما ظاهرا هیچ یک از این دو بیماری، تا قبل از فتح آمریکا توسط اسپانیا، در آنجا وجود نداشته است. از طرفی اگر مایاها قبل از اشغال آمریکا توسط اسپانیا، دچار تب زرد شده بودند، بطور طبیعی در برابر شیوع مجدد آن در قرن 17م، مصونینت بیشتری می داشتند.



بحران کشاورزی
صاحب نظران دیگر معتقد هستند که زوال ناگهانی این تمدن، احتمالا در اثر نابودی و سوزاندن مزارع کشاورزی حادث شده است. زارعین باستانی آمریکایی درختها را قطع کردند و بعد کنده آنها را سوزاندند تا به زمین کشاورزی بیشتری برای کشت ذرت دست پیدا کنند. اما زمینهایی که به این شکل بوجود بیایند، به تدریج حاصلخیزی خود را از دست می دهند و زارعین مجبورند همین کار را در جایی دیگری تکرار کنند. روش کشاورزی سوزاندن درختان، علت مهاجرت مداوم قبایل قدیمی را توضیح می دهد، اما کاملا سرنوشت مایاها را روشن نمی کند. بعضی از شهرهای متروک مایاها در نواحی که سکنه کشاورز آن، مزارع خود را پس از برداشت محصول آتش می زدند، قرار نداشتند. بعنوان مثال شهر کوپلن ، در منطقه حاصلخیز دره اطراف رودخانه قرارداشت.



قیامهای سیاسی
هنر مایایی در قرن نهم میلادی زرق و برق بیشتری پیدا کرد. بعضی از دانشمندان بر این عقیده هستند که علت این امر، فساد ایجاد شده در میان اقوام حاکم نواحی شهری بوده است. کاهنان و اشراف، جامعه سنتی مایایی را تحت سلطه خود داشتند. آنها دستور ساخت معابد هرمی شکل، قصرها و بناهای یادبود را صادر کردند و تنها عده ای خط سمبلی مایایی و تقویم آنها را می توانستند بخوانند. احتمالا سقوط بسیاری از تمدن های قدیمی مایا در اثر قیام سیاسی مردم عادی بر علیه حکام بوده است. ممکن است بیماری، کمبود غلات و یا بلایای طبیعی از دلایل انقلاب مردم بوده باشد.



حقایق ثبت شده
تجار مایا را به نام »پولم ها» می خواندند. آنها خدایان خاص خود را داشتند و از پرداخت مالیات معاف بودند. پولمها (تجار) به تجارت نمک، پنبه، کاکائو، عسل، موم، ماهی و سنگ چخماق در طول مسیر رودخانه ها، مابین شهرهای مایا، می پرداختند. آنها به تجارت اشیاء زینتی مانند طلا، سنگهای قیمتی و پرهای زرد مایل به سبز پرنده ای به نام کتسال، نیز دست می زدند. آنها از دانه های کاکائو، ریسمانهایی که زنگوله های مسی از آن آویخته بود، و صدفهای قرمز رنگ به عنوان پول استفاده می کردند.
چکیده
قوم مایا با فرهنگ ترین جامعه را در سراسر آمریکای مرکزی تشکیل داد . آنان در زمینه های ادبیات نوشتاری ، شهرسازی ، ریاضیات و ستاره شناسی به پیشرفت های قابل توجهی نایل آمندند . مایاها ، باآن که فرهنگ اولمک در کرانه هی خلیج مکزیک حدود نهصد سال پیش ازمیلاد رو به انحطاط رفته بود شدیداً تحت تأثیر شیوه ی تفکر آنها بودند . تمدن درمیان قوم مایا پیشرفت میکرد و آنان به داد و ستد بازرگانی با شهرهای مونت آلبان و تئوری هوآلکان در شمال پرداختند . اما باید درنظر داشت که شهرسازی مایاها پیش ا ز آنکه شهرهای باستانی فوق ساخته شوند ، آغاز شده بود . مایاهای باستانی از یک نژاد و تیره بودند و به زبانهایی مشابه سخن میگفتند . سرزمین های اولیه قوم مایا شامل منتهی الیه جنوبی مکزیک ، گواتمالا ، بلیز و قسمتی از کاستاریکا و هندوراس می شد ، مساحتی تقریباً به اندازه ی بریتانیای کبیر . قلمرو مایاها را میتوان به سه بخش تقسیم کرد : نواحی کوهستانی جنوبی که به سواحل اقیانوس آرام می رسد ، نواحی مرکزی پوشیده از جنگل و نواحی خشک شمالی بعد از دوره ترقی این تمدن ، سرانجام نه پیشگویی ها توانست تمدن مایا راز افول نجات بخشد و نه قربانی کردن ها . این افول به دلائل مختلفی می توانسته باشد : به خاطر پیشی گرفتن میزان افزایش جمعیت از میزان تولیدات غذایی ، منازعات بین شهر ها ، خشکسالی طولانی که مردم را مجبور به ترک شهر ها کرده باشد . این اضمحلال کلاسیک را یکی از عمده ترین تغییرات تاریخ بشری خوانده اند والبته این به معنای پایان سرنوشت مایا نبود . درهمان زمان در نواحی شمالی تعدادی شهر که از سیمای کلاسیک مایا سهمی داشتد ، ساخته شد .

"ریاضیات در سنگ نبشته ها "
در تمام تمدنهای دنیا , کتابت به صورت ناقص اغاز شد و در طول سیر خود,بصورت یکنواخت و تدریجی تکامل پیدا کرد . اما این امر در مورد مایاها صدق نمی کند, زیرا هنر کتابت انها از همان اغاز تمدنشان به حد کمال رسیده بود . در ریاضیات نیز مایاها از وجود صفر باخبر بوده اند , انها صفر را بصورت یک صدف ریز بکار میبردند . همچنین به سیستم اعشاری,لگاریتم و دیگر محاسبات ریاضی اشنا بوده اند پرفسور " انر " در این باره چنین نوشته است : موقعی که تصویری در یک کتیبه مثلا 10 مرتبه یا بیشتر تکرار میشود و یا تعداد پله های یک هرم تا انتهای بصورت دقیق و حساب شده محاسبه میگردد, این نشانه یک محاسبه دقیق ریاضی میباشد . تمام هنر مایاها در ریاضیات متمرکز شده بود که در نهایت به روی کتیبه های سنگی منتقل شده است . علم نجوم نیز در مایاها نسبت به بقیه اقوام ان سرزمین به مراتب پیشرفته تر بوده است, اگاهی انها به سیستم منظومه خورشیدی و صور فلکی تعجب برانگیز است . یک طاق با عظمت به یادبود کنگره ستاره شناسی که در 2 ماه سپتامبر 503 میلادی در "کوپان" ان سرزمین برپاگردید,بنا شده است ( واقعا جای تعجب دارد که این قوم اسرارانگیز این همه علم و معرفت را از کجا اموخته اند.؟. کتیبه ای که نشان از گرامی داشتن این کنگره ستاره شناسی که در ان بزرگترین عالمان و ستاره شناسان مایا در ان شرکت کردند با تاریخ مختص مایا بر طاق یکی از بناها نقش بسته است.!! ) ساختمان رصدخانهی انها بطور شگفت انگیزی مشابه رصدخانه های امروزی ما میباشد,منتهی بدون وجود دستگاه و الات مدرن ستاره شناسی امروز, و جای تعجب اینجاست که انها بدون داشتن این قبیل تجهیزات چگونه توانسته اند اطلاعات دقیقی در مورد اجرام سماوی کسب نمایند.!! ایا براستی انها " اربابان کره زمین " بوده اند.؟ اجازه دید یک نگاه کلی به شهرهای مایا بیندازیم . شهرهای انها با جلال و جبروت, تمیز و مرتب بوده است . میادین و چهارراه های انها وسیع و سطح خیابانها یا سنگفرش بوده و یا با ماده سفید سیمان مانندی پوشیده شده بود . معابد انها مزین به تصاویر عظیم موجودات عجیب و باغچه ها و اب نماهای زیبا در همه جا بچشم میخورد. یک سیستم فاضلاب بهداشتی تما شهر را در بر گرفته . جاده های انها بخوبی جاده های اینکاها نبوده ولی این چیزی از ارزش جاده های انها کم نمی کند . مثلا جادهء به طول 100 کیلومتر از کوبا به یاکزونا که با سیمان پوشیده شده و طرفین ان نرده کشی شده بود و تماما از یک منطقه صعب العبور باتلاقی گذشته است . سئوال این است که " مایاها که از چرخ استفاده نمیکردند و هیچ گاری و یا وسیله چرخداری در شهر انها نبوده این جاده ها را برای چه احداث کردند.؟" . مایاها انواع مختلف گیاهان را پرورش داده و رنگ های متنوع گیاهی تولید می کرده اند – مثل ابی , بنفش,نیلی و رنگهای دیگر . انها همچنین از لاستیک برای ساختن پای افزار,توپ بازی و ضد اب نمودن لباسهایشان استفاده میکردند ( البته منظور از لاستیک درختی میباشد که از ان ضمغی بدست می اید که خاصیت لاستیک دارد و به همین نام انرا میشناسند ) انها حتی از برگهای فندوق وحشی و با استفاده از چسب و صمغ , کاغذ و کتاب درست میکردند . با وجود اینها تفاوت تکنیک انها غیر عادی نبود . این خلاصه ای بود از تمدنی که "مایا "نام دارد و همچنان اسرار امیز باقی مانده . هنوز کسی نمیداند که انها این همه علم را از کجا بدست اوردند . چرا مهاجرت ملی کردند . و این تمدن عظیم چگونه از میان رفت . امیدوارم توانسته باشم با معرفی این قوم اسرار انگیز کمکی هر چند کوچک در جهت معرفی این قوم پر معما کرده باشم

تقویم مایا
تقویم مایاها یکی از تنها تقویم هایی است که هم بسیار پیچیده و مبهم است هم بسیار دقیق و اعجاب آور و نشان از دقت و آگاهیشان نسبت به آسمان است . یکی از دوره هایی که آن ها به طور مرموز محاسبه کرده بودند دوره 260 روزه بوده است . همچنین در تقویمشان دوره های 365 روزه را هم پی می گرفتند . برای فهم بهتر تقویم مایا ها باید ترکیب های آن را مشخص کنیم برای محاسبه سالیانه روزها تعداد کل بر عدد 365 قرار می گرفت و از طریق توالی 18 فاصله زمانی 20 روزه، به 5 روز ویژه که در انتها اضافه می شد ختم می شد عدد 20 اساس طرح شمارشی بین ساکنان امریکای مرکزی بود ؛ همان طور که عدد 10 اصل زیربنایی نظام دهدهی ماست احتمالا عدد بیست از شمارش انگشتان دست و پای انسان گرفته شده است در هر صورت مایا این چرخه 365 روزه را ها آب می نامیدند . همان طور که ما برای خود مبدا شمارشی قرار داده ایم سال مایا ها نیز از تاریخی شمارش می شد که اهمیت مذهبی و آفرینش کیهانی داشته است نقطه آغازین تاریخ مایا در سال 3113 قبل از میلاد بوده است . مایا ها همچنین با ثبت های دقیقی حرکات ماه را پیگیری می کردند اما به نظر نمی رسد که این ثبت ها اساس تقویم قمری باشد . اما تنها چرخه ای که هیچ تمدنی غیر از مایا استفاده نکرده اند چرخه 260 روزه می باشد انگیزه ای که در ورای آن وجود دارد اسرارآمیز است . البته در این باره تعابیری وجود دارد احتمال دارد که این فاصله با 260 روز بین ماه مه و اوت و عبور های سمت الراسی خورشید مرتبط باشد . نظریه بعدی می گوید ارتباط این 260 روز با یک و یک دوم زمان 173 روزه بین فصل های گرفتگی ها و یا یک سوم زمان 780 روزه که دوره زمانی بین چرخه های مریخ است و یا عدد تقریبی روزهای مابین اولین و آخرین طلوع ناهید به عنوان ستاره بامدادی و شامگاهی ( 263 ) ، که البته شواهد به دست آمده نشان می دهد نظریه آخر احتمالا درست باشد . فلوید لونسبری متخصص حروف مایا نشان داده است که سیستمی پیچیده تر از شمارش نمادین و بازتاب چرخه ای در هسته ستاره شناسی و تقویم نگاری مایا نهفته است که بسیاری از ترکیب های آن ریشه در آسمان دارند . موارد بسیاری از تقویم مایا به دست آمده مثلا آن ها در مورد قطب های خورشید اطلاع داشته اند ! و بر همین اساس محاسبه کرده بودند که هر 18000 سال قطب های خورشید دارای فعل و انفعالاتی می شود که بر روی موجودات زمین اثر می گذارد . آن ها می دانسته اند که زمین گرد است و این زمین است که به دور خورشید می گردد . آن ها از سیاره نپتون و اورانوس هم با خبر بوده اند !! و در استرلاب هایشان این سیارات را نیز رسم کرده اند ( این سیارات در آسمان تنها با چشم مسلح قابل رویتند و در قرن 19 و 18 میلادی کشف شده اند ) برای آن ها اعداد 20 ، 18 ، 13 و 260 مقدس بوده و در پیشگویی های کیهانی از آن استفاده می کرده اند . در تمدن مایا چیزی که بیش از هر مساله ای مورد بحث است ناپدید شدن ناگهانی آن هاست و این مشخص شده در طی زمان کوتاهی همه چیز را رها کرده اند . عده ای از آن ها به کوه های دسترسی ناپذیر آند مهاجرت کرده و پس از آن به طور ناگهانی محو گشته اند . تمدن های امریکای مرکزی به خصوص مایا ها اسرار حل ناشده ای دارد که نمی توان پاسخ قانع کننده ای به آن ها داد ، جز اینکه گذشتگان چیزی فرای تصور ما بوده اند ..